Lęk Przed Nieznanym, Czyli Dlaczego Horrory Zjawiska Paranormalne Nas Przyciągają

Lęk Przed Nieznanym, Czyli Dlaczego Horrory Zjawiska Paranormalne Nas Przyciągają
Autor Borys Wójcik
Borys Wójcik25.08.2023 | 8 min.

Od zarania dziejów ludzkość fascynowała się tym, co nieznane i niewytłumaczalne. Zjawiska, które wymykały się naszemu rozumieniu i pozostawały owiane aurą tajemniczości, budziły w nas równocześnie strach i pociąg. Dziś, choć nauka wyjaśniła już wiele zagadek otaczającego nas świata, pewne obszary wciąż pozostają nie do końca zgłębione. Właśnie tam rodzą się historie o duchach, demonach i innych paranormalnych istotach.

Ewolucyjne źródła lęku przed nieznanym

Lęk jako mechanizm przetrwania

Z psychologicznego punktu widzenia, lęk pełnił zawsze ważną funkcję adaptacyjną. Pozwalał naszym przodkom wykrywać zagrożenia i unikać niebezpieczeństwa. Silny strach przed nieznanym i niewytłumaczalnym był więc kluczowy dla przetrwania w nieprzyjaznym środowisku. Niejasne zjawiska budziły niepokój, jako że mogły świadczyć o obecności drapieżnika lub wrogów. Dlatego organizm uruchamiał mechanizmy obronne - było to dla naszych przodków kwestią życia i śmierci.

Nieznane jako potencjalne zagrożenie

Co więcej, ludzki umysł evolutionistycznie przystosowany jest do wykrywania wzorców. Każde odstępstwo od tego, co typowe i znane, postrzegamy jako potencjalne niebezpieczeństwo. Stąd bierze się nasz atawistyczny niepokój w obliczu niewytłumaczalnych zjawisk, które zdają się łamać prawa natury. Traktujemy je jak sygnał, że coś jest nie tak - że czai się tu być może zagrożenie dla naszego bezpieczeństwa lub życia.

Paranormalne jako szczególnie niepokojące zjawisko

W szczególności to, co określamy mianem "paranormalne" wydaje się szczególnie niepokojące. Niewyjaśnione aktywności duchowe, objawy poltergeistu czy spotkania z demonicznymi istotami - tego rodzaju doświadczenia wykraczają poza znane nam prawa i zasady. Tkwi w nich pewna niewiadoma, która przeraża i intryguje zarazem. Stąd fascynacja opowieściami o zjawiskach paranormalnych i zainteresowanie horrorami, które je eksploatują.

Psychologiczne aspekty fascynacji horrorami

Poszukiwanie emocji i adrenaliny

Z psychologicznego punktu widzenia, fascynację horrorami można tłumaczyć poszukiwaniem emocji. Oglądanie strasznych scen działa jak zastrzyk adrenaliny - organizm mobilizuje się, by stawić czoła wyimaginowanemu niebezpieczeństwu. To bezpieczny sposób na silne pobudzenie i przeżycie ekscytujących wrażeń. Dla wielu osób filmy grozy czy opowieści o nawiedzonych miejscach są sposobem na rozładowanie napięcia i nudy codzienności poprzez kontrolowany strach.

Próba opanowania strachu w bezpiecznych warunkach

Dodatkowo, konfrontacja z przerażającymi treściami w bezpiecznych warunkach (np. oglądając horror w domu) może służyć próbie opanowania własnego lęku. Jest to rodzaj treningu radzenia sobie ze strachem, pozwalający oswoić się z własnymi reakcjami i nauczyć kontroli nad niepokojem. Tłumaczy to, dlaczego wielu ludzi pasjonuje się horrorami mimo negatywnych przeżyć z nimi związanych.

Zaspokojenie ciekawości wobec tajemniczych zjawisk

Wreszcie, zainteresowanie paranormalnym może wynikać z ciekawości poznawczej i chęci zgłębienia niewyjaśnionych zjawisk. Choć racjonalnie nie wierzymy w istnienie duchów, to gdzieś w podświadomości drzemie chęć poznania tego, co nie do końca daje się pojąć. Stąd fascynacja tajemniczymi, mrocznymi historiami - są one pokarmem dla wyobraźni i pretekstem do zgłębiania niezbadanych obszarów rzeczywistości.

Społeczny wymiar zainteresowania zjawiskami paranormalnymi

Dyskusje i wymiana doświadczeń w grupie

Zainteresowanie zjawiskami paranormalnymi ma też wymiar społeczny. Opowiadanie strasznych historii i wspólne przeżywanie grozy jest sposobem na integrację i budowanie więzi w grupie. Rozmawianie o niewyjaśnionych zjawiskach, dzielenie się przerażającymi doświadczeniami służy nawiązywaniu głębszych relacji opartej na zaufaniu.

Okazywanie odwagi i dzielenia strachu z innymi

Ponadto, wspólne oglądanie horrorów czy odwiedzanie nawiedzonych miejsc pozwala na bezpieczne okazywanie odwagi w grupie. Towarzyszące temu wzajemne wsparcie pomaga przezwyciężyć lęki i buduje poczucie jedności. Przeżywanie strachu łączy i pozwala na budowanie głębokich relacji w oparciu o podzielane emocje.

Poczucie wspólnoty i przynależności

Ogólnie rzecz biorąc, wspólne zainteresowanie zjawiskami paranormalnymi zaspokaja też potrzebę przynależności do grupy. Łączą nas podobne fascynacje, lęki i motywacje. Dyskutując o niezbadanych zjawiskach, tworzymy swoistą wspólnotę wtajemniczonych, co zacieśnia więzi i pozwala zaspokoić społeczną potrzebę afiliacji.

Psychologiczna funkcja horrorów i zjawisk paranormalnych

Lęk Przed Nieznanym, Czyli Dlaczego Horrory Zjawiska Paranormalne Nas Przyciągają

Wentyl bezpiecznego wyrażania negatywnych emocji

Co więcej, horrory i opowieści o zjawiskach paranormalnych pełnią też istotną funkcję psychiczną, pozwalając na bezpieczne odreagowanie skrywanych lęków i frustracji. Groteskowe demony czy mordercze duchy są uosobieniem naszych wewnętrznych obaw i nierozwiązanych konfliktów. Ich symboliczna konfrontacja na ekranie lub w książce jest rodzajem wentyla dla negatywnych emocji.

Odwracanie uwagi od realnych problemów

Jednocześnie fascynacja fikcyjnymi potworami pozwala na chwilowe odwrócenie uwagi od rzeczywistych trosk i życiowych problemów. Zanurzenie się w świecie paranormalnym działa jak swego rodzaju ucieczka od codzienności, dając wytchnienie od natłoku realnych zmartwień. Dlatego horrory potrafią tak absorbować - odciągają od tego, co niepokoi w prawdziwym życiu.

Zaspokojenie potrzeby emocjonalnego pobudzenia

Wreszcie, sięganie po thrillery czy historie o duchach można tłumaczyć też po prostu potrzebą stymulacji emocjonalnej. Silne pobudzenie wywołane przez strach działa na naszą psychikę pobudzająco. Dostarcza adrenaliny i silnych wrażeń, pozwalając przeżyć skrajne emocje bez narażania się na realne niebezpieczeństwo. Dla wielu jest to kluczowa motywacja sięgania po tego typu rozrywkę.

Estetyczny aspekt opowieści o zjawiskach paranormalnych

Motyw tajemnicy w sztuce i literaturze

Ponadto, zainteresowanie paranormalnym ma też wymiar estetyczny i artystyczny. Motyw tajemnicy od wieków pociągał artystów jako źródło natchnienia. Duchy, demony i zjawiska wykraczające poza znane prawa pojawiają się w wielu dziełach sztuki jako uosobienie tego, co niewyrażalne i nieskończone. Fascynują swą enigmatycznością i metaforycznym potencjałem.

Groza jako źródło wzniosłości i piękna

Ponadto, uczucie grozy może też mieć wymiar estetyczny. Zgodnie z koncepcją "wzniosłości" w sztuce, konfrontacja z tym, co przerażające prowadzi jednocześnie do przeżycia piękna. Groza uruchamia wyobraźnię i pozwala doświadczyć granic poznania, prowadząc do metafizycznych przemyśleń. Stąd pociąg do tego typu motywów w sztuce.

Archetypiczne symbole i metafory

Ostatecznie, istoty paranormalne odwołują się też do pradawnych lęków i symboli zakorzenionych w podświadomości. Jako wcielenia archetypicznego Zła przemawiają do wyobraźni i angażują emocjonalnie na poziomie głębokich, nieświadomych skojarzeń. Dlatego też odgrywają istotną rolę w sztuce jako nośniki znaczeń metaforycznych.

Paranormalne w popkulturze i mediach

Oddziaływanie popkultury na zainteresowanie zjawiskami paranormalnymi

Nie bez znaczenia jest też rola, jaką motywy paranormalne odgrywają we współczesnej kulturze masowej. Książki, filmy, seriale i gry często eksploatują wątki związane z duchami, poszerzając naszą wiedzę na ich temat i stymulowanie wyobraźnię. Popkultura przyczynia się do popularyzacji tego typu zjawisk i wzmacnia zainteresowanie nimi.

Seriale, filmy i gry wykorzystujące motyw duchów

Wystarczy wspomnieć choćby o takich produkcjach jak „Nawiedzony dom na wzgórzu”, „Obecność”, „Insygnia”, „Gra o Tron” czy gry „Silent Hill”, w których kluczową rolę odgrywają demoniczne istoty. Tego typu przekazy, z racji swojej popularności, znacząco umacniają paranormalne w mainstreamie i zakorzeniają je w zbiorowej wyobraźni.

Internet jako źródło historii o zjawiskach paranormalnych

Na koniec warto dodać, że w czasach Web 2.0 to właśnie Internet stał się centrum wymiany informacji na tematy paranormalne. Portale, fora i media społecznościowe umożliwiają błyskawiczną wymianę relacji, teorii i przemyśleń na temat niewyjaśnionych zjawisk. Opowieści tego typu rozprzestrzeniają się dziś głównie online, napędzając spiralę zainteresowania zagadnieniami z pogranicza nauki.

Podsumowanie

Podsumowując, fascynację zjawiskami paranormalnymi i horrorami można tłumaczyć wieloma czynnikami. Począwszy od atawistycznego lęku przed nieznanym, poprzez psychologiczną i społeczną funkcję przeżywania kontrolowanego strachu, aż po estetyczny i artystyczny wymiar motywu grozy. Niezależnie od źródeł, tematyka ta od wieków pobudza wyobraźnię i angażuje emocjonalnie, a we współczesnej popkulturze raczej zyskuje, niż traci na popularności. Być może kryje się w tym potrzeba konfrontacji z własnymi lękami w bezpieczny, symboliczny sposób lub też chęć zgłębienia ostatnich niezbadanych obszarów rzeczywistości. Jakkolwiek by nie tłumaczyć tego zjawiska, pociąg do tego, co tajemnicze i mroczne, wydaje się nieodłączną częścią ludzkiej natury.

Najczęściej zadawane pytania

Jest to złożone zjawisko, ale jednym z powodów jest poszukiwanie silnych wrażeń i adrenaliny. Kontrolowany strach daje bezpieczną dawkę emocji.

Z racjonalnego punktu widzenia większość ludzi nie wierzy w istnienie duchów czy demonów. Jednak w wyobraźni i na poziomie emocjonalnym te tematy wciąż pobudzają i angażują.

Bo pozwalają bezpiecznie przeżyć silne emocje, dają ujście dla skrywanych lęków i frustracji oraz angażują wyobraźnię.

Najczęściej są to rzekome aktywności duchowe (poltergeist), widzenia fantomów, opętania, kontakty z zaświatami, działanie klątw itp.

Nauka stara się znaleźć logiczne wyjaśnienia dla tych zjawisk, ale pewne obszary wciąż pozostają tajemnicą i przedmiotem badań.

5 Podobnych Artykułów:

  1. Wybór idealnego fotela do gabinetu psychologa
  2. Budowa domu na terenach wysokowodnych: co warto wiedzieć przed rozpoczęciem prac
  3. Firany laserowe - jak wybrać najlepsze wzory i długości?
  4. Jakie fundamenty wybrać pod dom jednorodzinny? Tani sposób na trwałą inwestycję
  5. Oświetlenie w Służbie Suspensu - Jak Gra Światłem i Cieniem Wzmaga Napięcie w Horrorze
tagTagi
shareUdostępnij
Autor Borys Wójcik
Borys Wójcik

Cześć! Jestem pasjonatem kina od dziecka i uwielbiam dzielić się swoją miłością do filmów oraz seriali z innymi. Na tym blogu znajdziesz recenzje najnowszych produkcji, ciekawe analizy filmowych trendów i wiele więcej. Odkrywaj ze mną fascynujący świat kinematografii i poznawaj nowe tytuły, które warto obejrzeć. Razem odkryjemy, dlaczego film to sztuka, która potrafi poruszyć serca i umysły.

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze (0)

email
email

Polecane artykuły